Forklift Periyodik Kontrol Süresi ve Mevzuatı: Kaç Ayda Bir Yapılır?
Forklift periyodik kontrol, forkliftin fren, hidrolik, kaldırma ve taşıma sistemlerinin yetkili bir makine mühendisi ya da muayene kuruluşu tarafından belirli aralıklarla muayene edilip rapora bağlanmasıdır. İhmal edildiğinde hem ekipman başına idari para cezası riski doğar hem kaza halinde işveren ağır bir hukuki sorumlulukla karşılaşır. Yazımızda forklift periyodik kontrolün hangi mevzuata dayandığını, süresinin ne kadar olduğunu, kontrolde neye bakıldığını, bakımdan farkını ve raporda çıkan uygunsuzlukların nasıl giderildiğini açıklıyoruz. Peki forkliftlerin bu kontrolü en az kaç ayda bir yapılmalı, kimler yapabilir ve rapor ne kadar geçerli? Tüm bu soruları sırayla yanıtlıyoruz.
Forklift Periyodik Kontrol Nedir?
Forklift periyodik kontrol, forkliftin fren, hidrolik, kaldırma ve taşıma sistemlerinin yetkili bir makine mühendisi ya da muayene kuruluşu tarafından belirli aralıklarla muayene edilip rapora bağlanmasıdır. Bu kontrol keyfi bir işlem değil, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının forklifti kullanan her işletmeye yüklediği yasal bir zorunluluktur. Yaptırılmadığında hem idari para cezası riski doğar hem de kaza halinde işveren ağır bir hukuki sorumlulukla karşılaşır. Yazımızda forklift periyodik kontrolün hangi mevzuata dayandığını, süresinin ne kadar olduğunu, kontrolde tam olarak neye bakıldığını ve bakımdan farkını açıklıyoruz.
Forklift Periyodik Kontrol Süresi Ne Kadardır?
Forklift periyodik kontrol süresi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na bağlı olarak çıkarılan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre belirlenir. Bu yönetmelik 25 Nisan 2013 tarih ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Forklift, yönetmelikte kaldırma ve iletme ekipmanları grubunda yer alır ve bu gruba ait ekipmanlar için standartlarda veya üretici talimatında daha kısa bir süre belirtilmemişse kontrol aralığı yılda en az bir kez, yani azami 12 ayda birdir.
Bu bir yıllık süre bir üst sınırdır, alt sınır değildir. Tozlu ortamda çalışan, birden fazla vardiya döndüren ya da ağır yük altında sürekli kullanılan forkliftlerde bu aralık işletmenin yaptığı risk değerlendirmesine göre 3 ila 6 aya kadar kısaltılabilir. Kullanım ne kadar yoğunsa fren, hidrolik ve zincir aşınması o kadar hızlanır, bu yüzden yılı beklemek her filo için doğru olmaz. Düzenlenen kontrol raporu 12 ay geçerlidir ve süresi dolan makine denetimde uygun sayılmaz.
Forklift Periyodik Kontrolünde Neler İncelenir?
Kontrol, forkliftin yük altında ve boşta güvenli çalıştığını doğrulamayı amaçlar. Muayene sırasında öne çıkan başlıklar şunlardır:
- Fren sisteminin tutuş ve tepki performansı,
- Hidrolik sistemde kaçak, basınç düşüşü ve hortum durumu,
- Kaldırma zincirlerinde (gall zinciri) gerginlik ve aşınma,
- Çatal, çatal kilit pimleri ve ayna yatağı oturması,
- Lastik aşınması ile bijon sıkılıkları,
- Koruyucu kafes, emniyet kemeri, aynalar ve göstergeler.
Yukarıda sıraladığımız noktalar önce yüksüz işlevsellik testiyle, ardından uygun bir yük testiyle değerlendirilir. Uygunsuz bulunan her kalem rapora işlenir ve giderilene kadar makine yasal olarak uygun kabul edilmez.
Periyodik Kontrol ile Periyodik Bakım Aynı Şey Değildir
Bu iki işlem sık karıştırılır ama farklı hizmetlerdir. Periyodik kontrol bağımsız bir muayenedir. Yetkili mühendis makinenin mevcut durumunu değerlendirip uygunlukları ve uygunsuzlukları raporlar, ama ayar ya da tamir yapmaz. Periyodik bakım ise makineyi çalışır durumda tutan işlemdir. Yağ ve filtre değişimi, akü kontrolü, fren ayarı ve parça yenileme bu kapsamdadır ve genellikle çalışma saatine göre planlanır (örneğin 250 ve 500 saatte bir).
Kontrol, bakımın yerine geçmez. Düzenli forklift bakımı yaptırılmayan bir makine, kontrol gününde büyük olasılıkla uygunsuzluk çıkarır. İki süreci birlikte planlamak hem raporun temiz çıkmasını sağlar hem de beklenmedik duruşları azaltır.
Kontrolden Sonra: Raporda Çıkan Uygunsuzlukların Giderilmesi
Rapor uygunsuzluk içeriyorsa makinenin yasal olarak çalışabilmesi için bu kalemlerin giderilmesi gerekir. Aşınmış lastik uygun bir forklift lastik değişimi ile süreç tamamlanabilir. Kapasitesi düşen akü yeni bir forklift aküsü ile yenilenir. Gösterge, sürücü kartı veya elektronik kumanda arızalarındaysa forklift kart tamiri devreye girer. Bu onarımların yetkili bir ekiple yapılması, makinenin bir sonraki kontrolü de sorunsuz geçmesini sağlar. Filonuzun bakım, onarım ve arıza sürecini tek elden yönetmek için forklift servisi hizmetimizden yararlanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Forkliftlerin periyodik kontrolleri en az kaç ayda bir yapılmalıdır?
Standartlarda veya üretici talimatında daha kısa bir süre belirtilmemişse forkliftler yılda en az bir kez, yani azami 12 ayda bir kontrol edilmelidir. Yoğun kullanım ve ağır ortam koşullarında risk değerlendirmesi sonucuna göre bu süre 3 ile 6 aya kadar kısaltılabilir.
Forklift periyodik kontrolünü kim yapabilir?
Kontrolü, konuyla ilgili makine mühendisleri ile makine teknikeri veya yüksek teknikerleri yapmaya yetkilidir. Uygulamada bu muayene çoğunlukla yetkili bir muayene kuruluşu tarafından gerçekleştirilir ve imzalı bir raporla belgelenir.
Kontrol yaptırmazsam ne olur?
Süresi dolmuş forklift denetimde uygun sayılmaz ve işletmeye ekipman başına idari para cezası uygulanabilir. Bir iş kazası yaşanması durumunda ise kontrolü ihmal etmiş olmak işveren için ağır bir hukuki sorumluluk doğurur.
